Oude wijven in Zugdidi 

Als je je ooit hebt afgevraagd waar alle Nederlandse supermarktproducten zijn gebleven die voorbij de uiterste verkoopdatum zijn, dan kan ik je dat wel vertellen. Je vindt ze in de betere supermarkten op de Balkan en in Georgie.

Vandaag bezocht ik de supermarket Populi in Kutaisi, de tweede grote stad in Georgie.  Vroeger, dwz in de Sowjet tijd, was dit een welvarende plaats. Maar zoals ik in de vorige brief schreef zijn alle fabrieken en bedrijven hier ter ziele gegaan.

Een Nederlandse college formuleerde de aanblik van al die lege berijfskarkassen als volgt:” als rotte kiezen in een oud gebit…”. Het vreemde is dat de eerste aanblik je erg triest maakt maar nadat je eraan gewend bent geraakt je de zwartgeblakerde gebouwen met een artistiek oog gaat bekijken. Het lijken dan meer facinerende settings voor  achtervolgingen in spannende films dan relieken uit een glorieus en welvarend verleden. 

Bij het bezoek aan de zeer goed geouitilleerde supermarket vraag je jezelf dan wel af wie er hier nu geld heeft om hier te winkelen, maw waar komt het geld vandaan? Diezelfde vraag stel je jezelf bij het zien van de vele dure auto’s op de weg. Business genoeg blijkbaar maar niet zichtbaar voor de oppervlakkige toeschouwer…..

In die supermarket vond ik veel Nederlandse producten zoals soep en gehaktballetjes van Unox, soepen van de Spar (met de uitroep: Vertrouwd! op de verpakking) en italliaanse pastas in Nederlandse verpakking. Voor de Georgiers moet dit net zo vervreemdend zijn als het Georgische aflabet voor ons. Op sommige van de foto’s kun je zien hoe het schrift eruitziet, tamelijk ondoordringbaar dus……

 

De foto’s die op de bijgevoegde website te zien zijn geven een beetje een beeld van het stadje Zugdidi waar we wonen. De boulevard en de fontein geven een indruk van een welvarend verleden. De oude vrouwtjes die bloemen verkopen om in hun bestaan te voorzien vatten het heden samen. Onze hospita die als arts in het locale ziekenhuis werkt vertelde me dat een verpleegkundige op de intensive care afdeling zo’n 50 euro per maand verdient…..Ook in het ziekenhuis schijnt de locale kwaal “corruptie” zijn sporen na te laten maar het personeel kan daar niets van zeggen want het antwoord is altijd hetzelfde: als je bezwaar hebt zoek je maar een andere baan….Bij een werkeloosheid van 70% is dat een slechte carriere planning.

 

De gele stadsbussen op de foto’s trokken mijn aandacht omdat ik wist dat er eerder tweedehands Nederlandse bussen in Georgie waren ingevoerd. Ik zocht contact met de Ambassade en het Ministerie van Economische Zaken om te kijken wat de mogelijkheden waren. De resultaten uit het verleden waren niet erg positief begreep ik uit deze contacten. Ondanks de subsidie op de bussen liep men toch tegen een aantal problemen op zoals het feit dat de bussen wel geschikt waren voor het (koude) Hollandse klimaat maar niet voor de subtropische temperaturen van Georgie. (nog niets van te merken overigens…) Ook onderhoud en het management van deze bussen liet te wensen over. Jammer want ik wist dat er bij Connexion in Nederland nog een aantal bussen wachtten op een nieuwe koper. Uiteindelijk moeten ze ook hier natuurlijk leren dat alleen met een degelijke bedrijfsvoering je een organisatie kunt laten draaien. Het grote probleem van de “onzichtbare handen” die geld aan bedrijven ontrekken moeten de Georgiers zelf oplossen. Als iemand nog een goed idee heeft om corruptie tegen te gaan…?

 

Laatst bleek onze overbuurvrouw overleden. Ze woonde net naast de autowasserij waar wij vanuit ons raam recht tegenaan kijken. Het nam vijf dagen inbeslag voordat de begrafenis plaatsvond. Al die tijd bleef de voordeur openstaan (ze lag thuis opgebaard) en waren er voordurend mensen op de veranda en in de tuin om te rouwen en de overledene te betrreuren. Op de dag van de begrafenis zag ik s’morgens vroeg om zeven uur twee mannetjes met een hele grote doodskist aan komen lopen. Ze hadden problemen om de kist naar binnen te krijgen en hij werd tijdelijk in de tuin geparkeerd. Ik vraag me nog steeds af hoe het verder is gegaan: hebben ze die mevrouw nu naar buiten gedragen en daar in de tuin in de kist gelegd of is de kist toch nog naar binnen gebracht, door het raam bv, en hebben ze haar op dezelfde wijze weer naar buiten gebracht? Gek hoe sommige zaken je blijven bezighouden….

Intussen werden er voor de begrafenis bij de buren en bij ons beneden grote parijen eten klaargemaakt voor alle mensen die de begrafenis kwamen bijwonen. Op de grote dag zelf was het een drukte van belang, de hele straat stond vol geparkeerd en het zag zwart van de mensen. De overledene leek een bekende in het stadje of iemand met een grote familie. Teruggekomen van het werk was de begrafenis en het diner al voorbij. Ik zag nog net hoe bij de buren alle bestek en servies met de hogedrukspuit van de naastgelegen autowasserij werd schoongespoten……

 

Henriette is een weekje op bezoek geweest. Ze kwam aan op Batumi airport ongeveer twee uur rijden van Zugdidi. Dat is handig want het enige andere alternatief is Tbilisi (de hoofdstad) en dat is meer dan 5 uur rijden van Zugdidi. Ik heb het nu een paar keer gereden maar het is wel een hele lange ruk om te rijden.

Henriette viel meteen met haar neus in de boter want de avond van aankomst was er al een feestje van een paar teamleden zodat ze meteen kon kennismaken met de collega’s.

Ik had een auto met chauffeur gehuurd omdat ik erachterkwam dat bijna geen een auto die ik wilde huren verzekerd was. “Dat regelen we altijd onder elkaar” zeggen ze dan. Ja, maar als er een serieus ongeluk plaatsvind heb je wel een probleem en ik ben dan de rijke westerling + dat mijn verzekering niet uitbetaald omdat ik in een onverzekerde wagen rij. Chauffeur dus. Malgas was zijn naam. Heel gebrekkig engels maar hij bracht ons waar we wilden zijn. We redden zo’n vijf uur door de Bergen van de Caucasus naar een verafgelegen plaats in de Svaneti regio: Mestia. Een prachtig dorpje in een Zwitsers aandoend landschap. Prachtige torens verfraaiden het uitzicht. De torens werden vroeger gebruikt om in te schuilen als men aangevallen werd. Sommige torens zijn meer dan duizend jaar oud! We hadden een slaapplaats gereserveerd  bij Manoni een hele dikke dame die heerlijk kon koken en iedere keer de tafel tot aan de rand toe vol zette met eten. Alsof we nog moesten groeien. Via haar kwamen we aan een van de leukste gidsen die we ooit hebben gehad; een veertienjarig meisje: Kate. Ze sprak al heel behoorlijk Engels wat ze zich voornamelijk zelf had geleerd. Maar dat had ze ook gedaan met Russisch en dan sprak ze naast Georgisch natuurlijk ook nog haar eigen dialect. Een talenwondertje dus. Ze had ook plannen om Spaans te studeren…! Kate leidde ons rond door het dorp en op de torens samen met een verlegen vrienddinnetje. Ze was heel enthousiast over haar dorp, de mensen, het landschap en de cultuur. Geweldige gids! Ze nam ons  mee naar haar huis waar we koffie en eten kregen van haar moeder. (alsof we nog niet voldoende gegeten hadden). Daar werden ook de antieke zwaarden tevoorschijngehaald die nog van bet-overgrootvader waren geweest. Niet te zeggen hoeveel lui daarmee het leven hebben gelaten……brrr. Toen Kate hoorde dat ik waarschijnlijk de nederlandse vrouw van de president, Sandra Roelofs, op koninginnedag zou zien werd ze meteen enthousiast. Ze wist dat Sandra af en toe mensen helpt dus suggereerde Henriette dat ze en brief zou schrijven aan Sandra. Dat deed ze en ik maakte nog wat foto’s van haar en haar moeder en broertjes en zusjes om bij de brief te doen. Sandra heb ik op koninginnedag niet gezien en dus heb ik de brief maar aan de ambassadeur gegeven. Hij komt wel bij Sandra maar zonder mijn verbale steun heleaas….

In het plaatselijke museum konden we ook nog de gouden ikonen en andere zaken bewonderen waaronder hele oude boeken in oud Georgisch uit het jaar 850! De Georgiers hebben namelijk een geheel eigen alphabet wat op geen ander alphabet lijkt. Van de dertien officiele alfabetten is Georgisch er een. Kijk maar op de foto’s dan zie je hier en daar een voorbeeld van allemaal vreemde kriebels.Dat maakt de taal ook tamelijk ondoordringbaar. Henriette was natuurlijk al weer druk bezig met het leren van dit alphabet. Geef haar een paar dagen en ze verteld je wat er staat!

Na weer een hele lange tocht terug met hier en daar een aardverschuiving die de weg blokkeerde kwamen we weer aan in Zugdidi. Met de nachttrein vervolgens naar Tbilisi geweest waar we in een klein en gezellig hotelletje (hotel Beaumonde) verbleven. De stad zo’n beetje verkend en daar liepen we bijna per ongeluk ook de Nederlandse Ambassadeur Onno Elderenbosch tegen. Tja, het blijft een kleine wereld.

Tbilisi is een mooie oude stad met veel vervallen huizen waar het prachtig fotograferen is. Gelukkig wordt er ook gewerkt aan renovatie zodat er nu ook overal terrasjes beginnen op te duiken waar het, zeker in de zomer, goed toeven moet zijn.

We hadden een beetje pech met de terugreis want de trein was al helemaal volgeboekt vanwege Pasen. Dan maar met de bus. Dat was nog niet zo eenvoudig want we moesten drie keer naar het busstation voordat we eindelijk in de bus naar Zugdidi zaten. Dus toch weer die vijf uur rijden…tja. Gelukkig ging alles goed (want hele oude bussen, slechte wegen en gekken als automobilisten) en kwamen we s’nachts weer in Zugdidi aan. En toen was de tijd alweer om en vertrok Henriette weer terug naar Ankara. Het gaat echt allemaal te vlug…..

Intussen zijn er alweer en paar weken voorbijgegaan en Henriette vliegt morgen weer naar Geneve voor een week, daarna een week naar Kyrgistan en daarna…..voorlopig heeft ze genoeg reisjes en allerlei projecten in de planning.

 

Ikzelf ga van de week voor een paar dagen naar een hotel aan de Zwarte Zee waar we gaan confereren over de toekomst van de Missie. Het ziet er wel naar uit dat er in September flink wordt afgeslankt dus is de kans groot dat ik dan weer naar Amsterdam vertrek. Ook goed, maar ik hoop nog wel de kans te krijgen om iets meer van het land te zien nu ik er toch ben. Ondanks de grote problemen en de armoede is het voor ons westerlingen een leuk land om in te reizen en te verblijven. Wat mijzelf erg aanspreekt zijn de vele grote mozaiken die je overall ziet. Sommige zijn gigantisch groot en beslaan de hele wand van een flatgebouw. Jammer genoeg is er geen onderhoud zodat vele van deze mozaiken aan het vervallen zijn. Ontzettend jammer natuurlijk….Op de fotowebsite zie je een paar hele mooie….

Gisteren zag ik in het winkeltje waar ik de meeste boodschappen doe ineens iets bekends liggen. Hollandse peperkoek van Pijnenburg. Een klein raadsel hoe die hier gekomen zijn maar er waren maar twee peperkoeken en die heb ik dus snel gekocht. Vandaar dat ik nu deze brief aan jullie schrijf met een kopje koffie en een plakje Pijnenburgse Oude Wijven Peperkoek naast me!

 

Zo ik hou er nu even mee op maar hoop de volgende keer iets meer te schrijven over het locale leven hier..

Nog even: om de foto's te zien dien je te klikken op de foto met het uithangbordje op de Blogwebsite (Georgisch schrift met afbeeldingen van vissen erop)

 

 

Ik laat het hierbij, tot de volgende brief.

 

Rob

 

 

 

Zugdidi, 19 Maart 2009

 

 

Alweer een maand is verstreken en pas nu heb ik tijd om iets op te schrijven mbt mijn ervaringen tot nu toe.

Ik zie me nog opstaan in een koud en donker huisje in Amsterdam om 4 uur s’morgens op 18 Februari en me voorbereiden voor vertrek naar Schiphol. Taxi gebeld en mijn 50 kilo baggage naar beneden gesjouwd inclusief mijn kogelvrij vest en helm. Meegekregen van Buitenlandse Zaken ivm met het oorlogskarakter van de Missie.

Ik ben op weg naar Georgie waar vorig jaar Augustus een korte oorlog gevoerd werd tussen Rusland en Georgie. Twee gebieden, Zuid-Ossetie en Abhazie lagen al sinds de onafhankelijkheid van Georgie dwars omdat ze zelfstandigheid wilden. Na de onafhankelijkheid van Kosovo, tegen de zin van Rusland, werden er krachten in werking gesteld die nu hebben geleid tot het uitroepen van de onafhankelijkheid van deze twee gebieden. Eerst werd er gesteld dat Rusland de aggressor was die het arme Georgie aanviel maar allengs kwamen er berichten boven die wezen op een eerste aanval van Georgie zodat nu de internationale mening verdeeld is op dit punt. Een internationale onderzoekcommisie moet rond Juni uitsluitsel geven.

 

Op Schiphol kwam ik mijn twee collega’s tegen, Robert Boer een assistant Procureur Generaal bij Justitie en Leon Bruin  een voormalig commandant bij de Marine. Met een rechtstreekse vlucht vlogen we naar Tbilisi de hoofdstad van Georgie. Een prachtige nieuwe luchthaven met heel jong grenspersoneel, dat viel wel meteen op. Dit omdat er een grote campagne aan de gang is tegen corruptie. Daarbij zijn veel ouderen de laan uitgestuurd en vervangen door jonge nog niet door corruptie aangetaste  agenten. Overal op de kantoortjes zagen we mededelingen met de aankondiging dat er niets betaald hoefde te worden bij de officiele handelingen. Zo word je wel meteen gewaar dat er toch iets aan de hand is.

We werden door een chauffeur van de EUMM (EU Monitor Missie) opgehaald en naar hotel Prima Vera gebracht. Daar kwamen we Jeff Hoppenbrouwer tegen, een collega die op het hoofdkwartier werkt in de Humanitairian sectie. Een oude rot in het Missie werk en een vlotte babbelaar. Hij nam ons mee naar een prima restaurant om ons een eerste introductie te geven. Een gezellige avond met veel stevige Georgische wijn volgde….

De volgende morgen heerlijk ontbeten en een eerste foto gemaakt van ons drieen. Altijd leuk voor later als je je afvraagd hoelang eea alweer is geleden.

Na een dag op het hoofdkwartier om wat administratie te regelen werden we opgehaald door Karel een Tjechische college die we eerst aanzagen voor een locale chauffeur en we waren al verbaasd dat we zelf onze baggage moesten inladen! Verwende types dat we zijn….

Robert werd naar een ander veldkantoor gestuurd(er zijn er vier) zodat alleen Leon en ik naar Zugdidi in West Georgie afreisden wat een lange reis van 4 en half uur is met de auto.

Onderweg kregen we al meteen een indruk van het land. Overal lege fabrieken die sinds 92/93 ongebruikt langzaam aan het vervallen zijn. Na de onafhankelijkheid bleek dat de bestande industrie niet kon concurreren op de wereldmarkt. Van tevoren hadden ze de gehele Sovjet Unie als afzetgebied gehad en daar telde concurentie niet. Tja, daar had niemand op gerekend en na de eerste euforie volgde al gauw een koude douche. Bovendien werd er in 92/93 ook nog een oorlog gevoerd met de bovengenoemde deelgebieden zodat het land armer en armer werd.

In 2003 volgde de rozenrevolutie waarbij de huidige president Shikasvilli aan de macht kwam. In de US opgeleid vertolkte hij een beeld van hoop. Hij kreeg ook veel steun van de US en de EU maar zo;n twee jaar geleden kwam er de klad in. De President werd beschuldigd van kliekvorming en het kortwieken van de oppositie. Daar is nu deze korte oorlog nog bijgekomen en de oppositie wil hem nu weghebben. In april zijn grote demonstraties aangekondigd dus iedereen houdt zijn hart vast.

 

De aankomst in Zugdidi viel erg mee want uiteindelijk weet je nooit waar je uitkomt nietwaar? Bij het binnenrijden van de stad kwamen we op een soort van boulevard. Het allereerste waar we tegenaanreden was een enorme fontein in de vorm van een fruitschaal. In de hete zomers hier moet dat een weldadige eerste indruk van het stadje geven. De boulevard heeft in het midden een soort parkachtige afscheiding met hier en daar een bronzen beeld. Alles ziet er erg verzorgd en schoon uit. Beetje schijn zo zou later blijken want buiten dit centrale gebied is alles erg armoedig en vervallen. Maar eerste indruk telt!

 

De eerste nachten brachten we door in een klein hotel waar jonge mannen s’nachts op de overloop bokswedstrijden hielden. Verder was het erg koud zodat ik alle dekens waar ik maar een hand op kon leggen op mijn bed legde, toch had ik nog koude voeten omdat het bed te klein was en de dekens er steeds vanaf gleden.

De volgende dag naar het veldkantoor voor een eerste kennismaking.

Iedere morgen is er een briefing in de centrale hal waar de belangrijkste zaken mbt tot politieke ontwikkelingen, veiligheid en andere zaken worden meegedeeld. Daarna gaat iedereen naar zijn team voor verdere instructies en het uitvoeren van de monitoring patrouilles. Zugdidi (betekend: “sterke rug” volgens een uitleg) ligt dicht bij de grens met Abghazie en onze patrouilles rijden langs de grens(het bestandsgebied) en controleren de Georgische speciale pollitie (commando’s) die de grens bewaken. Kleine bunkertjes van zandzakken geven hun posities aan. Eigenlijk moeten we als we uit de gepantserde autos stappen onze vesten aan en helmen opzetten maar dat doet niemand zolang alles rustig is. De grens loopt grotendeels langs de Ingurie rivier. Veel van de posten liggen bij voormalige overgangen  zoals bruggen en treinbruggen. Die zijn bij de conflicten van 92/93 allemaal al gebombardeerd of opgeblazen. Soms is zo’n  gat in de brug overspannen door een eenvoudige houten hangbrug waar dan wat voetverkeer overheen kan. Als we bij zo’n militaire bunker uitstappen en naar de overkant kijken kunnen we daar de Abhazische militia zien en daarachter de russische stellingen. Alles is en blijft rustig want in het grotere spel zijn alle kaarten al geschut en heeft niemand nog behoefte aan een nieuwe militaire operatie. Wat de EU met onze missie probeert te voorkomen zijn kleine conflicten die schade kunnen toebrengen aan het toenaderingsproces dat nu langzaaam op gang moet komen. De oorspronkelijke bedoeling van de missie was om beide zijden van de bestandslijn te monitoren maar dat wordt door de voorlopige regeringen in Abghazie en zuid-Ossetie (lees de russen) niet toegestaan. Wij monitoren dus alleen de georgiers wat een vreemd effect heeft. Eigenlijk een beetje onzinnig maar ik vermoed dat de EU in afwachting is van het onderhandelingsproces en ons daarom achter de hand houdt.

 Het heeft allemaal iets triests die eindeloze gevechten en de afwezigheid van hoop op een beter leven. De huidige creditcrisis draagt ook niet bij aan een snel uitzicht op een beter leven. In de Sovjet tijd hebben de mensen het hier relatief goed gehad, wat te zien is aan de grote en luxe huizen die toen gebouwd zijn. Zugdidi heeft bijvoorbeeld een schouwburg, een voetbalstadion en electrische stadsbussen. Dat de laatste eruitzien als afgeleefde ezels doet nu niet ter zake.    

 

We hebben na twee dagen in het hotel te hebben gebivakeerd een appartement gevonden. We zijn nu ingekwartierd bij Nana Gulordova een plaatselijke arts die beneden woont en wij op de bovenverdieping. We hebben een hele grote woonkamer en twee slaapkamers en een piepklein keukentje. We waren echter vergeten date er geen verwarming was dus de eerste twee weken zaten we vreselijk te koukleumen bij temperaturen rond het vriespunt en s’avonds dan maar vroeg naar bed. Uiteindelijk hebben we Nana gevraagd om een airco die ook als verwarming kan dienen en omdat zo’n ding toch duur is hebben we zelf ook een bijdrage geleverd. Nu kunnen we dus gewoon in de kamer zitten zonder onze winterjassen aan!

Omdat al onze bedden van een hoofd en voetenplank zijn voorzien heeft Nana meerdere matrassen bovenop elkaar gelegd zodat ik mijn voeten kan strekken! Het effect is echter dat alle matrassen een beetje doorzakken en ik dus in een soort kuil slaap met mijn hoofd aan de ene kant en mijn voeten die omhoog steken aan de andere kant! Vreemd effect maar ik slaap er niet minder om. ….

 

Het huis ligt wel aan de uitvalsweg naar Tiblisi zodat we veel verkeerslawaai hebben maar het was gewoon het beste huis uit alle aanbiedingen die we gezien hebben. Nana is een schat en ook haar broer Georg die regelmatig hier verblijft heeft ons in het hart gesloten. We hebben wel veel ellende met de internet verbinding. Na weken van prutsen en uitval denken we nu dat we gewoon een maandag exemplaar van de router hebben ontvangen. Maandag ga ik kijken of ik hem kan omruilen.

 

Verder eten we vaak buitenshuis en dat draagt niet bij aan een gezond voedingspatroon bemerk ik! Het eten is overigens in het algemeen prima!

 

Zo dat is het voorlopig, over een tijdje schrijf ik wel weer meer informatie over ons wel en wee in het verre Georgie.

 

Groeten van

 

Rob